Een Hotel Dat Tevens een Galerie Is
Vlak aan de Dijk, uitkijkend over de haven, staat Hotel Spaander - opgericht in 1881 en een van de weinige plekken in Nederland waar de eigen geschiedenis van het gebouw, lijst voor lijst, aan de muren hangt. In de eerste decennia stroomde het hotel vol met schilders uit heel Europa en de Verenigde Staten, die vaak hun rekening vereffenden met eigen doeken. Het resultaat is een collectie van meer dan 1.400 schilderijen en werken op papier, nog steeds uitgestald in de publieke ruimtes, gangen en trappenhuizen. U heeft geen kaartje nodig om ze te bekijken: kom binnen voor een koffie, een maaltijd of een overnachting, en het "museum" omringt u.
De schilderijencollectie maakt deel uit van een werkend hotel, niet van een museum met entree. De beleefde manier om te kijken is als gast - neem een drankje of een maaltijd in het cafe of restaurant, of blijf overnachten - en behandel de lobby niet als een gratis galerij waar je gewoon doorheen loopt en weer vertrekt.
Leendert en Aaltje Spaander
Het hotel was het initiatief van Leendert Spaander, die het in 1881 opende, en zijn vrouw Aaltje. Naarmate Volendam een magneet voor kunstenaars werd, groeide het huishouden van de Spaanders uit tot hun thuisbasis - een plek om te logeren, te eten, spullen op te slaan en lokale mensen te vinden die als model wilden zitten. De dochters van het echtpaar groeiden op tussen deze stroom buitenlandse schilders; sommigen poseerden voor de bezoekende kunstenaars en een aantal trouwde met hen, waardoor de familie rechtstreeks verweven raakte met het verhaal van de kolonie. De gastvrijheid van de Spaanders, evenzeer als de haven zelf, is de reden waarom zoveel schilders lang genoeg bleven om werk achter te laten.
Waarom Volendam de Schilders Trok
Het licht
Het brede, weerkaatsende water van de voormalige Zuiderzee gaf het wisselvallige, lichtrijke licht dat landschaps- en marineschilders zo waardeerden.
De klederdracht
De karakteristieke traditionele kleding van Volendam - de mutsen van de vrouwen, de wijde broeken van de mannen - was opvallend, fotogeniek onderwerp dat kunstenaars konden poseren en bestuderen.
Het "authentieke" leven
Een werkende vissersgemeenschap aan het water gold voor laat-19e-eeuwse schilders als eerlijk, pittoresk en onbedorven - precies het plattelandsrealistische onderwerp dat in de mode was.
Volendam was een knooppunt binnen een veel breder verschijnsel: door heel Europa en Amerika verzamelden kunstenaars zich in dorpen om kunstenaarskolonies te vormen, van Barbizon in Frankrijk tot Skagen in Denemarken en Newlyn in Engeland. Volendam, met zijn klederdracht en haven, werd de Nederlandse bestemming op dat circuit, en Hotel Spaander was het clubhuis.
De Bezoekers
Schilders kwamen uit Nederland, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannie, de Verenigde Staten en vele andere landen - sommigen voor een seizoen, anderen jaar na jaar. De gastenlijst liep door de decennia heen naar verluidt in de honderden, en de muren vulden zich met portretten van de Spaander-dochters, haventaferelen, vissersboten en studies van dorpsbewoners in klederdracht. De handtekeningen bestrijken een opmerkelijke verscheidenheid aan nationaliteiten, wat de collectie bijzonder maakt: het is niet een school maar een dwarsdoorsnede van de internationale kunstenaars die Volendam als onderwerp namen.
Veel individuele attributies en anekdotes rondom de collectie maken deel uit van de hotel- en plaatselijke overlevering. Voor bevestigde details over specifieke schilders en werken zijn het hotel en het plaatselijke museum de beste bronnen - raadpleeg hun materiaal in plaats van geheugen.
Het Hotel Vandaag de Dag
Wat en waar het is
Hotel Spaander staat aan de Dijk op het Volendamse waterfront, midden in het leven aan de havenpromenade. Het is nu onderdeel van de Best Western Signature Collection en combineert het historische gebouw uit 1881 en zijn kunst met moderne hotelvoorzieningen, een cafe, een brasserie/restaurant en een wellnessruimte. Voor actuele kamers, tarieven en openingstijden raadpleeg de officiele hotelwebsite.
Hoe de kunst te beleven
De eenvoudigste aanpak is te gaan zitten voor een koffie of een maaltijd: de schilderijen omzomen de publieke ruimtes, zodat een drankje u de tijd geeft ze te bekijken. Overnachten geeft u de run van de gangen en lounges waar een groot deel van de collectie hangt. Het hotelrestaurant is gevestigd in de originele eetzaal uit 1881.
Van de Haven naar het Rijksmuseum
De Volendamse kolonie was geen geisol eerde curiositeit. Dezelfde fascinatie voor het licht van het dorp, de klederdracht en het vissersleven leverde werken op die ver buiten het hotel hangen. Volendam en de bredere Zuiderzeevissersdorpen werden geschilderd door kunstenaars wier werk in grote Nederlandse collecties terechtkwam, en Volendams hoofdstuk overlapt met de wereld van het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum in Amsterdam, waar Nederlandse realistische en impressionistische schilderkunst uit deze periode te zien is. Door de Spaander-collectie te bekijken en daarna die nationale musea te bezoeken, krijgt u beide uiteinden van het verhaal: het werkende hotel waar de schilderijen werden gemaakt en als betaalmiddel dienden, en de gecano niseerde kunstgeschiedenes waarnaast ze staan.
Voor een dieper inzicht in de klederdracht van Volendam, het visserijerfgoed en de kolonie zelf, is het plaatselijke museum de logische volgende stap.
Zie Ook
Volendams Museum
Klederdracht, visserijerfgoed en de kunstenaarskolonie, inclusief de beroemde sigarenbandmozaïeken.
Volendams MuseumWaar te verblijven
Hotels en overnachtingsmogelijkheden in en rondom Volendam, van de historische Dijk tot familieresorts.
Hotels & verblijfAlle attracties
De volledige lijst van bezienswaardigheden en activiteiten in en rondom Volendam.
Bekijk attracties