Het Markermeer bij Volendam

Een Zee die een Meer Werd

Het water voor Volendam is het Markermeer, een groot zoetwatermeer van ongeveer 700 vierkante kilometer in het hart van Noord-Holland. Het is ondiep - meestal slechts enkele meters - wat verklaart waarom de wind er zo snel een korte, grillige deining kan opwekken, en waarom het licht erboven zo vlak en wijd is.

Dit was niet altijd een meer. Tot 1932 was het hele bekken de open, brakke Zuiderzee, een arm van de Noordzee die Volendams vissersvloot eeuwenlang voedde. De voltooiing van de Afsluitdijk in 1932 sloot de Zuiderzee af, en in de decennia daarna werd het ingesloten water langzaam zoet: het IJsselmeer. In 1976 deelde de Houtribdijk (de dijk met de weg tussen Enkhuizen en Lelystad) dat waterlichaam in tweeen, en scheidde het Markermeer - de kant van Volendam - van het grotere IJsselmeer ten noordoosten. Die ene ingreep beeindigde de open-zee haringvisserij en dwong het dorp zichzelf opnieuw uit te vinden - de korte versie van hoe een werkende vissershaven een van de meest geliefde daguitjes van Nederland werd.

Slobbeland: Het Lokale Strand

De meeste bezoekers verlaten de Dijk nooit, maar de zomerplek van de locals is Slobbeland, de lage recreatiestrook net ten zuiden van de haven. Het is een gemakkelijke wandeling van 10-15 minuten vanuit het centrum, langs de jachthaven, en het is de plek waar Volendam echt het water in gaat.

Slobbeland is ook de thuisbasis van Volendams bekendste koudwatertraditie: de Nieuwjaarsduik, waarbij menigten op 1 januari het ijskoude Markermeer inrennen. Het is een echte lokale gebeurtenis en geen toeristisch spektakel - als je met oud en nieuw in de buurt bent, is het de moeite waard de kou te trotseren om te komen kijken.

Boten: Van Botters tot Haventochten

Volendams identiteit is onlosmakelijk verbonden met zijn boten. Het klassieke lokale vaartuig is de botter, de brede, platboomsde houten zeilboot die vroeger werd gebruikt voor de visserij op de Zuiderzee. Een aantal gerestaureerde historische botters wordt nog steeds vanuit de haven en de bredere regio onderhouden en gevaren; er een te zien onder bruine zeilen op het Markermeer is de dichtstbijzijnde benadering van hoe de baai er een eeuw geleden uitzag.

Vissen & Sportvissen

Het Markermeer is nog steeds viswater, nu net zo goed voor de sport als voor het levensonderhoud. Sportvissers vangen snoek, baars, snoekbaars, brasem en paling vanaf de dijken, steigers en vanuit boten. Net als overal in Nederland heb je een VISpas (het nationale visvergunning/bewijs) nodig om legaal te vissen, en de regels voor toegestane methoden en seizoenen veranderen - controleer de actuele VISpas-voorschriften voor je begint. Lente en herfst zijn de productieve roofvisseizoenen; zomerdagen kunnen traag zijn in het warme ondiepe water.

De Dijk Bewandelen & de Lucht Bekijken

Je hebt geen boot nodig om van het Markermeer te genieten. De dijk die Volendam beschermt, fungeert tegelijk als wandel- en fietsroute met het dorp aan een kant en open water aan de andere. Tien tot twintig minuten langs de dijk wandelen, naar het noorden of zuiden, brengt je weg van de drukte op de Dijk en het brede, rustige Waterlandlandschap in.

Het meer kijkt grotendeels naar het westen, waardoor het een van de mooiste zonsondergangsplekken van dit deel van het land is - het vlakke horizon en de grote Hollandse luchten doen de rest. Laat in de middag tot het gouden uur is de beste tijd voor foto's van de haven, de boten en het water. Als je verder wilt op twee wielen, is dezelfde dijk het begin van verschillende prachtige routes.

Veiligheid & Seizoensgebondenheid

Het Markermeer is vriendelijk vaarwater, maar verdient respect. Een paar praktische opmerkingen:

• Koud water. Buiten het hoogseizoen is het meer echt koud, en zelfs in de zomer blijft het diepere water fris. Koudewater-shock is reeel - ga er geleidelijk in en zwem niet ver van de oever alleen.
• Wind en deining. Omdat het meer ondiep en open is, bouwt wind snel een korte, steile golf op. Wat er 's ochtends kalm uitziet, kan 's middags grillig zijn - een reden waarom het goed is voor windsurfen en een reden om op de omstandigheden te letten als je in een kleine boot zit.
• Geen strandbewakers. Slobbeland en de dijken zijn informele recreatiegebieden, geen bewaakte stranden. Houd kinderen en zwakkere zwemmers in de gaten.
• Seizoen. Zwemmen en watersport zijn echt een activiteit van mei tot september; de rest van het jaar is voor wandelen, fotografie en kijken naar de botters en het weer dat over het meer komt aangereden.

Zie Ook